GAZİANTEP İLİNİN İDARİ TARİHÇESİ ve GÜNÜMÜZDEKİ İDARİ YAPISI
Gaziantep, tarih boyunca Anadolu'da kurulan ve Anadolu'ya egemen olan tüm
devletler için önemli bir merkez olmuştur.
Gaziantep, Roma İmparatorluğu zamanında bir sınır şehri idi. M.S. 395 yılında
Roma İmparatorluğu ikiye ayrılınca Bölge; Doğu Roma İmparatorluğu ( Bizans )
sınırları içerisinde kalmıştır. İslamiyet'in yayılmasından itibaren bölge, İslam
ordularının akınına uğramıştır. Gaziantep, Bizans'ın bir uç şehri haline gelerek
stratejik bir konuma girmiştir. Bizans bölgeyi kaybetmemek için özel önem
vermiştir. Bölge zaman zaman Araplarla Bizanslılar arasında el değiştirmiştir.
Abbasi Halifesi Harun Reşid, 782 yılında bölgeyi fethederek “Avasım” şehri
haline dönüştürdü.
Bölge 1067 yılında Türklerin egemenliğine girdi. Bu tarihten sonra Gaziantep
ve çevresi Anadolu Selçuklu Devleti ile Suriye Selçukluları egemenliğinde yer
aldı. Haçlı Orduları 1098 yılında bölgeyi işgal ettiler. Gaziantep, önce Edessa
( Urfa ) Kontluğuna bir müddet sonra da Maraş Senyörlüğüne bağlandı. Bölge 1150
yılında Haçlılardan kurtarılarak tekrar Anadolu Selçuklu Devleti'ne bağlandı.
Ancak bölgede istikrar sağlanamadı. Bölge Anadolu Selçukluları ile Suriye'de
kurulan Atabeyliklerin çatışma alanı oldu. Bölge 1258 yılında Moğolların
istilasına uğradı. Memlûk Devleti, 1260 yılında Gaziantep'i Moğol istilasından
kurtararak sınırları içine aldı. Memlûkların sınır şehri olan Gaziantep, bu defa
da Maraş'ta kurulan Dulkadir Beyliği'nin almak için mücadele ettiği bir şehir
haline geldi. XIV. yüzyılın sonlarında başlayan bu mücadele bölgeye Osmanlıların
gelmesine kadar devam etti.
1516 yılında Gaziantep'e gelen Yavuz Sultan Selim bölgeyi Arap Eyaletine
bağlı bir sancak merkezi yaptı. Gaziantep 1531 yılında Dulkadir Beylerbeyliği'ne
(Maraş Eyaleti) bağlandı. Bu durum 1830 tarihine kadar devam etti. Ancak
1818-1830 yılları arasında Antep Sancağının vergi gelirleri Halep Eyaletine
tahsis edildi. 1830 yılında Antep kaza merkezi yapılarak Halep Eyaletine
bağlandı. Antep, kısa bir dönem Mısır Hidivliği tarafından işgal edildiyse
de tekrar Osmanlı yönetiminde Halep Eyaletine bağlandı. Antep, 1908 yılında
yapılan idari düzenlemede sancak merkezi oldu. 1913 yılında Kilis ve Halfeti
Antep Sancağına bağlandı. 1918 tarihinde Halep'in İngilizler tarafından işgal
edilmesi üzerine bağımsız sancak oldu.
Cumhuriyetin ilanından sonra, 1924 yılında tüm sancaklar kaldırılarak il
statüsüne dönüştürüldü. 1926 yılında Halfeti ilçesi bucak merkezine
dönüştürülerek Şanlıurfa iline, buna karşılık Nizip bucağı ilçe yapılarak
Gaziantep'e bağlandı. 1933 yılında Kahramanmaraş ilinden Pazarcık ile Osmaniye
ilinin kaldırılması sonucu buraya bağlı İslahiye ilçesi Gaziantep'e bağlandı.
Bir müddet sonra Pazarcık ilçesi tekrar Kahramanmaraş iline bağlandı.
1946 yılında Oğuzeli ilçesi, 1957 yılında ise Araban ve Yavuzeli ilçeleri
kurularak Gaziantep'e bağlandı.
1989 yılında Büyükşehir Belediyesi kurularak, Merkezde Şahinbey ve Şehitkamil
ilçeleri oluşturulmuştur. 1991 yılında Nizip İlçesi'nden Karkamış, İslahiye
İlçesi'nden Nurdağı ayrılarak ilçe olmuştur. 1995 yılında Oğuzeli ilçesine bağlı
Elbeyli Bucağı ve köyleri Kilis iline bağlanmıştır. 2001 yılı itibariyle
yerel yönetim birimleri ile ilgili bilgiler Tablo 14'te verilmektedir.
|
İLÇE ADI |
BELEDİYE*
SAYISI |
KÖY
SAYISI |
MEZRA SAYISI |
İLÇE MERK.ve BELDE MAH.SAYILARI |
|
ŞAHİNBEY |
4 |
76 |
16 |
106 |
|
ŞEHİTKAMİL |
3 |
71 |
24 |
57 |
|
ARABAN |
2 |
39 |
10 |
12 |
|
İSLAHİYE |
5 |
48 |
21 |
29 |
|
KARKAMIŞ |
1 |
35 |
7 |
3 |
|
NİZİP |
6 |
78 |
32 |
33 |
|
NURDAĞI |
3 |
32 |
28 |
15 |
|
OĞUZELİ |
2 |
76 |
58 |
10 |
|
YAVUZELİ |
1 |
39 |
16 |
5 |
|
T O P L A M |
28 |
494 |
212 |
270 |
* Büyükşehir Belediyesi, Belediye Sayısı toplamına dahil edilmiştir.
5600 yıllık geçmişi ile dünyanın yaşayan en eski kenti olan
Gaziantep'in ilk yerleşim yeri Dülük'tür. Halep sancağına bağlı bir kent olan
Gaziantep'te belediye teşkilatı 1870 yılında kuruldu. Osmanlı İmparatorluğu'nun
5'inci belediyesidir. İlk Belediye Başkanı Mustafa Ağa'dır.
Gaziantep
Belediyesi, 27.06.1987 tarih ve 19500 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 3398
Sayılı Kanunla "Büyükşehir Belediyesi" statüsüne dönüştürülmüştür.
Gaziantep şehri, 2000 nüfus sayımına göre 862.033 nüfusa sahip olup, il
nüfusu 1 milyon 293 bin 849'dur. Yıllık % 2.47 nüfus artışı ile Türkiye'nin
altıncı büyük şehridir. Bugüne kadar ekonomik, ticari, sanayi, sosyal ve
kültürel yapısı itibariyle doğu ve güneydoğu illerine önderlik yapmıştır.
Ayrıntılı bilgi için tıklayınız..
|